<!-- @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } -->

Jan Bodakowski

Zależność kolonialna PRL od ZSRR

Sowieci by móc bezkarnie i skutecznie rabować Polskę stworzył władzę komunistycznej „Polski” ze swoich agentów i marionetek.

Zachód akceptował uzależnienie Polski od sowietów (w 1943 w Teheranie alianci akceptowali aneksje terytorialne polskich kresów i nową wschodnią granice Polski, w 1945 w Jałcie alianci zaakceptowali rozciągnięcie nad Polską sowieckiej strefy wpływów). Nie było w tym nic dziwnego już w 1939 roku alianci zaakceptowali sowiecką agresje na Polskę, a podczas I wojny światowej dla zachodu, białych i bolszewików było naturalne że Polska jest zależna od Rosji.

Rządzona przez komunistów Polska Rzeczpospolita Ludowa nie była państwem suwerennym, „wszystkie kluczowe decyzje w latach 1944 – 1989 podejmowano w Moskwie”. W Moskwie decydowano o składzie władz PRL, o „rozpoczęciu obrad i treści okrągłego stołu”. Stopień zależności PRL (i republik wchodzących w skład ZSRR) z biegiem czasu (od śmierci Stalina) był coraz mniejszy.

Okupacja wojskowa

Pierwszym etapem sowieckiej dominacji był kilkuletni okres okupacji wojskowej do czasu powstania organów władzy komunistycznej w Polsce. W tym też czasie eksplodowała rabunkowa eksploatacja Polski przez sowietów, sowieci rabowali Polaków i gwałcili Polki, deportowali i mordowali przeciwników komunizmu, sprawowali jawną władzę.

Budowa zaplecza dla komunistycznej dyktatury

Drugi etap sowieckiej dominacji, trwający do 1956 roku kolonializm, charakteryzował się brakiem oparcia społecznego dla kolonizatorów, budowaniem zaplecza dla komunistycznej dyktatury z konformistów i lewicowców.

Transformacja bloku wschodniego była wypadkową sytuacji w ZSRR. Do śmierci Stalina ZSRR narzucał system sowiecki Europie, po śmierci Stalina następowała erozja systemu. Sowieci jednak długo wykorzystywali do szantażu Polski kwestie nieuregulowanej granicy zachodniej Polski.

Jarłyk

Trzeci etap „nowoczesny jarłyk” trwał od 1956 (wtedy to wybuchły protesty niezadowolonego społeczeństwa nad którymi kontrole szybko przejęli ludzie władzy) do 1985 roku. Jarłyk był stanem zależności znanym z średniowiecznej Rosji. Polegał na tym że wielki chan udzielał zezwolenia poddanym jego władzy książętom na sprawowaniu władzy. Jarłyk jednocześnie określał zobowiązania książąt wobec wielkiego chana. Zezwolenie zwane właśnie jarłykiem zawierało zapisy o lojalności wobec wielkiego chana, i potwierdzenie zdolności książąt do płacenia daniny i sprawowania władzy. Książęta krwawo walczyli między sobą o jarłyk, ta wzajemna walka była fundamentem władzy chana. W ZSRR zamiast związków rodzinnych ważna była przynależność do grup interesów, dla tego Kreml szczuł na siebie PZPRowskie kliki (walka między nimi szła nie o idee ale o dostęp do koryta). Każda PZPRowska klika miała swoich nadzorców w Moskwie (przynależała do jednej z grup interesów w ZSRR). Moskwa sterowała polityką PRL rozgrywając i tworząc konflikty między klikami w PRL. Wszyscy członkowie klik w PRL byli lojalni wobec ZSRR a nie względem siebie. Kto tracił przychylność Moskwy był niedopuszczany do walki o władzę, przychylność Moskwa okazywała audiencjami u pierwszego sekretarza. Rządzący PRL swoimi rządami realizowali interesy ZSRR, wszelkie ważne decyzje musiała zaakceptować Moskwa. Jarłyk służył Moskwie do przerzucania kosztów imperium na na kolonie.

Rok 1956 do uzyskania większej suwerenności dla siebie wykorzystał ideowy komunista Gomułka. Gomułka zmarginalizował kliki PRL i osobiście negocjował z Moskwą. Pozostał jednak komunistą wiernym ZSRR. W 1968 roku w PRL przejęli władze po komunistycznych idealistach przedstawiciele pragmatycznej nomenklatury zainteresowani tylko zyskami z kolaboracji z ZSRR. Idee komunistyczne w całym bloku traktowano instrumentalnie jako gwarant nienaruszalności władzy i prestiżu. Politykę marginalizacji klik partyjnych prowadził też Gierek, który jednocześnie zabiegał o mocniejsze poparcie Kremla. Niezwykle lojalny wobec Moskwy Jaruzelski, przeciwstawił się Breżniewowi wbrew niemu marginalizując beton partyjny PZPR by lansować lojalne wobec siebie środowisko karierowiczów (na monopol w biurze politycznym KC PZPR zezwolił Jaruzelskiemu kosztem betonu partyjnego Gorbaczow). Jaruzelski firmował podjętą w Moskwie decyzje o przeprowadzeniu stanu wojennego i proces realizacji stanu wojennego. Jednak do 1989 nie naruszono wasalności PRL wobec ZSRR, PRL był uzależniony od Moskwy personalnie i instytucjonalnie.

Jan Bodakowski

Bibliografia: „W objęciach wielkiego brata” Instytut Pamięci Narodowej 2009