<!-- @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } -->

Jan Bodakowski

Sowiecki model gospodarczy

Model gospodarki sowieckiej tworzony był na drodze zmian i wycofywania się z nich. Wbrew teorii Marksa rewolucja miała miejsce nie w najbardziej rozwiniętym kraju, a w najmniej (na 140 milionów poddanych cara tylko 3 miliony były robotnikami). W Rosji nie było dóbr do podziału bo przedrewolucyjna Rosja była krajem zacofanym. Podczas gdy Marks chciał dać władze robotnikom, Lenin władze dał partii. Autorska koncepcja Lenina kapitalizmu państwowego zakładała że gospodarka będzie podporządkowana państwu. W początkach rewolucji porzucono społeczną kontrolę gospodarki (przez rady robotnicze) na rzecz bardziej efektywnej państwowej kontroli. W latach trzydziestych władze zgodziły się by (do 1945 roku) kołchoźnicy mieli działki przyzagrodowe z trzodą, z których to owoce i zwierzęta mogli sprzedawać na bazarach. Kołchozy mogły nadwyżkami produkcji handlować na rynku. Sowietom nie udało się zlikwidować pieniędzy, próby takie miały miejsce w latach 1920-1921 i 1929-1930.

Cechą gospodarki sowieckiej było to że państwo zmonopolizowało gospodarkę i szczegółowo kontrolowało każdy jej aspekt. Sowiecka gospodarka nakazowo-rozdzielcza charakteryzowała się industrializacją, militaryzacją, dążeniem do autarkii, ograniczeniem produkcji dóbr konsumpcyjnych, eksploatacją wsi, powszechnym zatrudnieniem, spłaszczeniem dochodów, marginalizacją rynku (w tym rynku dóbr konsumpcyjnych), rozbudową świadczeń socjalnych, przywilejami dla nomenklatury.

Jan Bodakowski

Bibliografia: „W objęciach wielkiego brata” Instytut Pamięci Narodowej 2009